Installatie van silverlight player is gewenst om deze video te bekijken.
Of bekijk via http://player.omroep.nl/?aflID=10475912.
Sattvische Kookrubriek is een uitgave van het Therapeutisch Centrum Sri Dhanvantari. Jacques Teunissen (Jagadbandhu das) is bezig om een boek "sattvisch koken"uit te brengen.
De recepten op deze website zijn volgens de sattvische bereidingswijze.
De Vedische leefwijze onderscheidt in de natuur verscheidene krachten ofwel guna's geheten. Tamas - Rajas en Sattva zijn daarbij de hoofdkrachten.
Een korte verklaring hiervan is voor tamas - inertie, dofmakend, suffig, Levensmiddelen die daar onder vallen zijn o.a. Vlees, vis, eieren, looksoorten en gasvormende producten. Rajas vertegenwoordigd een meer hartstochtelijke en vurige kwaliteit in de voeding. Denk daarbij aan wat heet is en zuur, zoals rode en groene pepertjes, azijn in elke vorm wordt ook vermeden. In plaats van azijn wordt citroensap en zurige melkproducten gebruikt om bijvoorbeeld panir (kaas) te maken.
Sattva producten vertegenwoordigen de geaardheid goedheid. Al deze producten hebben een zoetige, smeuige kwaliteit.
Sri Krishna verklaart hierover in onderstaand vers:
Het voedsel dat u lang laat leven en u energie, gezondheid, geluk en voldoening schenkt, smaakt lekker en is voedzaam. Wijze mensen eten graag op die manier!
De altijd haastige, druk bezige figuren eten bij voorkeur dingen die bitter zijn of zuur, flink zout dan wel pikant, droog of juist brandend scherp. Zo'n dagelijks menu loopt uit op pijn, psychische problemen en ziekten. Degenen die het allemaal niet kan schelen, koken hun maaltijd dood en eten kliekjes of dingen die oudbakken zijn, stinken, er vies uitzien of van ellende uit elkander vallen.
Bhagavad Gita, XVII: 8-10 (lied van God Krishna)
Een Sattvische voedingswijze leidt tot een gezond en evenwichtig leven met oog voor God, andere schepsels, de natuur en de hele schepping. Deze voeding die allereerst aan Krishna wordt aangeboden (geofferd d.m.v. Mantra's) is vrij van Karma en werkt als een spiriteel purgatiemiddel.
herfst - winter
Nu wind en regen weer een dagelijks beeld vormen in de natuur is het tijd om onze voeding daar wat bij aan te passen.
In de Vedische keuken (Indiase tempelkeuken) kennen we een aantal unieke gerechten.
Warm fruit
Warm fruit als gerecht lijkt om met een kookprograma te beginnen op een vreemde keuze. Maar waar zijn wij als baby na de moedermelk mee begonnen! Juist met een warm fruithapje. Dit gerecht slechts licht gestoofd in een pan met een deksel erop is de keuze in de ochtend als de spijsverteringskracht nog niet optimaal is. In de Sattvishe - (Ayur)Vedische keuken is deze keuze voor de voeding als 1e melkproducten, als 2e fruit, als 3e groenten en als 4e granen en peulvruchten. Vooral de hardere bewaar fruitsoorten winnen aan verteerbaarheid.
Tijdens de OHM opnamen werd door mij het hieronder staande warme fruitgerecht gemaakt.
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 250 gr. druiven zonder pit
- 2 stevige bananan
- 2 mango's
- de rode zaden van 2 granaatappels
- 1 theelpel zeer fijn gehakte verse gemberwortel
- 50 gr. oersuiker of palmsuiker
Na het schoonmaken van het fruit begin je allereerst de granaatappelzaden te verwarmen (sauteren) op een lage temperatuur met de deksel op de pan totdat ze beginnen te zweten. Ondertussen begin je de mango in blokjes te snijden en voegt die toe met de druiven en de zeer fijn gehakte gember. Als laatste voeg je de in plakjes gesneden bananen en de suiker toe. Eventueel kun je het afmaken met wat gemalen cardemom en/of wat kaneel.
Het spreekt vanzelf dat je naar hartelust kunt combineren. De Vata's onder u zullen je dankbaar zijn.
Alu Gauranga
heet, op zijn Hollands gegratineerde aardappels “Aardappel anders”
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 1 kg. vastkokende aardappels
- 1 grote courgette of wat kleinere
- 1 potje zure room
- 1 afgestreken eetlepel geelwortel
- wat zout
- peper.
Bereidingswijze:
Was en schil de aardappels en snijd ze in blokjes. Bak deze blokjes op een matig hoog vuur met wat olie licht bruin. Voeg er vervolgens de in blokjes gesneden courgette, de geelwortel, zout en peper aan toe. Bak de aardappels nog even verder totdat ze goudbruin (gaura) zijn. Laat het mengsel wat afkoelen en voeg dan de zure room al roerend toe. Stort deze massa in een ovenschaal en gratineer het geheel in de oven totdat er een goudgeel korstje op verschijnt.
Het klinkt wat onwaarschijnlijk, maar op vastendagen wordt deze aardappelschotel regelmatig op Ekadasi (de 11e dag na volle maan en nieuwe maan) gegeten. Er wordt dan gevast van granen en peulvruchten. Een luxe versie wordt bereidt met Paneer (zelf gemaakte verse kaas) en wat korianderblaadjes. Voor dat men er zelf van eet wordt het eten eerst aan God - Krishna geofferd. Je kunt daarvoor de mantra “Hare Krishna, Hare Krishna, Krishna, Krishna, Hare, Hare, Hare Rama, Hare Rama, Rama, Rama, Hare, Hare” 3x opzeggen.
Tamatar Panir – een feest maaltijd
een groente schotel van doperwten en kaas in tomatensaus
Deze eenvoudige combinatie van groenten en kaas kan gegeten worden met rijst en Indiaas brood zoals chapati of naan. Dit is afhankelijk van de hoeveelheid vocht die in het gerecht wordt verwerkt.
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 250 gr. panir (verse kaas)
- ghi om in te frituren (geklaarde boter) of frituurolie
- wat zout naar smaak
- 1 afgestreken eetlepel kurkuma
- 2 eetlepels ghi
- 1 theelepel komijnzaad
- 1 theelepel zwarte peper
- 1 knolletje gerapte gember
- een snufje asafoetida (Hing)
- ongeveer 500 gram doperwten
- 150 ml. Water
- 6 tot 8 grote tomaten gesneden in blokjes
- 1 halve citroen
Bereidingswijze:
Kneed de kaas tot ze zacht is en vorm er balletjes van ter grote van een bitterbal en frituur tot ze goudbruin zijn. Bewaar ze tot de volgende fase is afgerond.
Verwarm 2 eetlepels ghi met daarin het komijnzaad, zwarte peper, gember en kurkuma en als laatste de asafoetida. Als alles licht gebruind is voegt u de tomaten, doperwtjes en het water toe. Kook de doperwtjes tot ze gaar zijn en voeg dan voorzichtig de kaasballetjes toe en laat alles nog 5 minuten doorstoven. De kaas zal de smaakstoffen uit de saus in zich opzuigen. Vlak voor het opdienen voegt u wat druppels citroensap toe.
Hiervoor heeft u nodig verse roomboter en een pan met een dikke bodem waarin u de boter al roerend zachtjes laat koken. De hoeveelheid is afhankelijk van de behoefte. Voor frituren heeft u al gauw 2 tot 2 1/2 kg nodig. U schept telkens de schuimlaag en de vaste bestanddelen eraf totdat de vloeistof geheel helder is. De schuimlaag en vaste bestanddelen kunt u nog gebruiken om door groente te verwerken. Ghi zal niet verbranden maar wel verdampen. Voorzichtig dus met de spetters. Het is een volledig verantwoord product en zeer gezond. Teveel frituren schaadt altijd. Het blijft lang goed zeker als u er wat oud brood in legt op het eind van het bakken en de ghi zeeft na gebruik. Als u het maken van Ghi teveel werk vindt dan kunt u die ook aanschaffen in een reformzaak of Surinaamse toko.
Als alternatief kunt u een goede olie of frituurolie kiezen. Verhit liever niet boven de 160° C. Hierboven neemt de kwaliteit namelijk snel af. De olie blijft langer goed zeker als u er wat oud brood in legt op het eind van het bakken en zeeft na gebruik.
Basmati rijst is voor iedereen geschikt, smakelijk en licht verteerbaar. De basmati in zilvervlies vorm is wat zwaarder te verteren en heeft een langere kooktijd van circa 15 min. Neem ongeveer 50gr. rauwe rijst per persoon en spoel dit met lauwwarm water af. Zet de rijst ongeveer een vingerkootje onder water. Kook dit vervolgens gedurende 8 tot 10 minuten zodat al het vocht in de rijst opgenomen is. Zet het vuur uit en laat daarna de rijst nog 20 minuten met gesloten deksel op de pan doorgaren. Dan is ze goed om te verwerken of om te serveren.
Basmati rijst met Chana dhal - Kichari
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 50 gr. Rijst per persoon
- 150 gram Chana dahl (kleine spliterwten) vooraf geweekt en gekookt
- rijstolie om in te bakken
- wat zout naar smaak
- 1 snuf saffraan
- 1 theelepel komijnzaad
- 1 halve theelepel gemalen zwarte peper
- 1 stengeltje vers citroengras fijngehakt
- Vesre koriander of een ander groen keukenkruid
- een snufje asafoetida (Hing)
- 150 ml. water per 50 gr rijst
- 1 halve citroen
Bereidingswijze:
Kook Basmati rijst samen met de halve erwten (Chana dahl). Rooster de rijst licht in wat rijstolie samen met de voorgekookte peulvruchten en wat ongebrande Cashewnoten. Op het eind van het roosteren voeg je de gekneusde kruiden en als laatste een snuf saffraan toe, dit roer je goed door elkaar. Schenk dan het kokend water erbij. Voorzichtig want dit spettert! Zorg dat de deksel direct op de pan gaat tot het is uitgebruist. Controleer of er voldoende water boven de rijst staat. Ongeveer een vingerkootje. Hoe meer water hoe zachter de rijst. Voeg voor het serveren wat verse groene koriander of een ander keukenkruid toe samen met wat citroensap.
N.B. door een peulvrucht met rijst samen te koken worden de lagere eiwitten van de rijst en de peulvruchten omgezet tot hoogwaardige eiwitten in onze spijsvertering. Hiervoor zijn veel zgn. dahl peulvruchten geschikt.
Panir- verse kaas van koemelk
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 2 1/2 liter volle melk.
- Om te stremmen 6 dl. biogarde yoghurt of zure wei of het sap van 2 citroenen
Bereidingswijze:
Breng de melk aan kook in een grote pan zodat de melk niet overkookt. Voeg als de melk kookt het stremsel toe en laat het mengsel opnieuw aan de kook komen. Zet vuur dan uit. Het vocht en de wrongel zijn dan van elkaar gescheiden. De wei heeft dan een licht groene kleur en wordt afgezeefd met kaasdoek en bewaard voor een frisse lassi als drank bij maaltijd.
De kaas kan vervolgens hard of zacht worden afgekoeld. Als de kaas wordt gefrituurd is het raadzaam om de kaas in de kaasdoek te verzwaren zodat de wei er goed wordt uitgeperst. Na het afkoelen kan de kaas eventueel in blokjes worden gesneden.
De zachtere kaas kan makkelijk op smaak worden gebracht met zoete of hartige ingrediënten. Bij de hardere kaas kun je eventueel wat zout meekoken.
Pompoensoep met panir
Deze typische seizoensgroente kun je lang bewaren en bijna overal bij toepassen.
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 1 middel grote pompoen in tranches
- Verse kaas (panir) circa 250 gr. Zie recept in deze rubriek.
- circa 3 ltr. groenten bouillon
- peper en zout naar smaak
- 1 eetlepel ghee
- volle eetlepel kurkuma
- snufje Asafoetida (hing)
- gehakte koriander blaadjes
- partjes citroen
Bereidingswijze:
Schil en snijd de pompoen in tranches. Zet die op in de bouillon met wat zout.
Laat de pompoen rustig gaar koken tot ongeveer de helft van het vocht is ingedampt.
Bak ondertussen de panir goudbruin in wat ghee samen met kurkuma en zwarte peper en voeg het snufje hing pas op het eind toe.
Voeg dan alles samen en laat het nog even door stoven. En vul eventueel nog wat water of bouillon bij.
Voor het opdienen voeg je wat gehakte korianderblaadjes toe (of een ander groen kruid) samen met een toefje room.
Serveertip: de citroenpartjes voeg je er apart bij.
Capati – Indiaas brood ( spreek uit sjapati )
Deze platte broodjes zijn het dagelijks brood voor Indiërs en zijn zeer eenvoudig te maken.
De ingrediënten voor 3 tot 4 personen zijn:
- 400 gram ata meel (gebuild tarwe met wat witte bloem erdoor)
- 2 1/2 dl. lauw water
- 2 eetlepels ghi en wat zout
Bereidingswijze:
Meng het meel en het zout in een grote kom en voeg langzaam het water toe. Wilt u een gegarandeerd goed resultaat voeg dan wat ghi toe. Kneed het deeg tot het soepel is en niet aan de handen blijft plakken. Laat het deeg even rusten gedurende een half uur tot 2 uur. Verdeel het deeg daarna in een lange rol deeg die dan in kleine gelijke stukjes wordt gesneden. Rol deze stukjes tot balletjes en vervolgens tot platte koekjes. Klop eventueel aanhangend meel af en bak ze dan droog op een plaat of in een koekenpan totdat er klein blaasjes te voorschijn komen, keer ze dan om met een tang en houdt ze daarna een paar seconden in een open vlam waardoor ze opzwellen tot een bal en lichtbruin kleuren.
Je kunt ze vervolgens besmeren met wat boter.
Wil je in stijl de wei gebruiken als drank bij de maaltijd dan maak je een lassi.
Ekadasi kokoscakejes van boekweitmeel
De ingrediënten voor 12 cakejes zijn:
- 200 ml room
- 150 gr. boekweitmeel
- 200 gr. fijn gemalen oer- of palmsuiker
- 2 theelepels bakpoeder
- 50 gr. boter
- 50 gr. geraspte kokos
- 2 geprakte bananen en 1 hele banaan in plakjes
- 6 bolletjes stemgember in plakjes
- 100 ml. biogarde
- 100 gr. gehakte geroosterde hazelnoten
Bakplaat voor 12 cakejes en losse papieren vormpjes
Oventemperatuur 170° C
Baktijd tussen de 20 en 30 minuten
Bereidingswijze:
Roer de room en het meel, de bakpoeder en de suiker door elkaar. Rooster licht de kokos in de roomboter totdat ze goudbruin is. Prak de bananen en meng met langzame hand de biogarde en vervolgens alle ingrediënten tot een glad beslag zodat de lucht er in blijft. Schep vervolgens de vormpjes vol en bak ze af in circa 20 minuten. Laat ze na het bakken 10 minuten rusten voor het serveren.
Versiertip: plaats wat plakjes banaan en gesneden stemgember op de cakejes vlak voor het serveren.
Lassi- zoete yoghurt weidrank
Ingrediënten en bereidingswijze:
Yoghurt in 1/3 van de hoeveelheid van de wei,
wei, vruchtenpuree of sap en honing of oer- of rietsuiker naar smaak.
Heel verfijnd wordt het als je wat druppels rozenwater en gemalen kardemom toevoegt. Het fruit kan bijvoorbeeld, banaan, mango, aardbijen en of citrussap zijn.
Dranken zoals Lassi dienen op kamer temperatuur te zijn en met kleine slokjes tijdens de maaltijd te worden genuttigd om het spijsverteringsvuur niet te belemmeren of te doven waardoor er in ons spijsverteringstelsel toxines ontstaan. Een goed alternatief is een warme kruidenthee of water. Drink geen dranken onmiddellijk voor de maaltijd en ook niet na de maaltijd.
Zie voor verdere aanwijzingen de beide lezingen over voeding op onze website.
Eet u smakelijk!
